Warszawa stolicą medycyny: Kulisy IV Międzynarodowego Kongresu Medycyny i Farmacji Wojskowej

W 1927 r. II Rzeczpospolita znajdowała się niemalże w połowie swojej historii. Napięte stosunki z sąsiadami, a także trudna sytuacja wewnętrzna nie przekreślały jednak ambicji odrodzonej Polski. To właśnie w Warszawie odbył się IV Międzynarodowy Kongres Medycyny i Farmacji Wojskowej.

Uroczysty pochód delegatów Kongresu w kierunku Grobu Nieznanego Żołnierza, fotografia z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego

Los żołnierzy naszych i waszych

Wielka Wojna okazała się być przełomowym konfliktem nie tylko poprzez zastosowane w niej nowoczesne środki bojowe, ale i również ze względu na zmiany w zakresie medycyny pola walki. W Belgii, szczególnie dotkniętej przez działania wojenne, narodziła się idea organizowania spotkań o charakterze międzynarodowym, które poświęcone być miały kwestiom związanym z rozwojem naukowym w zakresie sanitarnym w celu zapewnienia żołnierzom większych szans na przetrwanie, tak na polu bitwy jak i poza nim.

Fragment porannego wydania "Kuriera Warszawskiego" nr 147 z dnia 30 maja 1927 r., w którym prasa informuje o początku Kongresu. Fotografia pochodzi z zasobu Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu Warszawskiego

Inicjatywa ta została odebrana pozytywnie, dlatego też zdecydowano się organizować Kongres co dwa lata, jednocześnie odnotowując coraz wyższe zainteresowanie ze strony społeczności międzynarodowej. W Brukseli w 1921 r. pojawili się delegaci z 20 państw, z kolei w Rzymie w 1923 r. tych państw było już 28. W 1925 r. w Paryżu znaleźli się reprezentanci z 41 państw. Do Warszawy w maju i czerwcu 1927 r. przybyło ponad 30 delegacji, w tym także i z egzotycznych kierunków, takich jak Japonia czy Salwador. Rzesza Niemiecka i ZSRS nie wysłały do Polski swoich przedstawicieli.

Delegacja grecka
Delegacja irlandzka
Delegacja czechosłowacka
Delegacja szwajcarska

Kongres czas zacząć

Oficjalne otwarcie kongresu odbyło się 30 maja w holu Politechniki Warszawskiej, gdzie obecny był również Józef Piłsudski, sprawujący wówczas urząd Prezesa Rady Ministrów. Gości witali także prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki i wicepremier Kazimierz Bartel. Przewodniczącym Kongresu został gen. Stanisław Rouppert. Na posiedzeniach poruszano tematy takie jak „Ewakuacja w wojnie ruchomej” czy „Etiologia i profilaktyka grypy”.

Marszałek Józef Piłsudski, ówczesny premier i minister spraw wojskowych. Obok niego I wiceminister spraw wojskowych i szef Administracji Armii - gen. dyw. Daniel Konarzewski.
Hol Politechniki Warszawskiej, w którym odbyły się uroczystości inauguracji Kongresu. Honorowe miejsce na przedzie zajmuje Józef Piłsudski
Wypuszczenie na placu przed gmachem Politechniki gołębi pocztowych z informacją o rozpoczęciu obrad Kongresu
Przewodniczący Kongresu gen. Stanisław Rouppert

Rodziny kongresistów w trakcie trwania obrad Kongresu zwiedzały Warszawę. Na fotografii przedstawiono małżonki i córki delegatów biorące udział w przyjęciu odbywającym się w Łazienkach Królewskich. Za jego organizację odpowiadała siedząca pośrodku Aleksandra Piłsudska, żona marszałka

Wystawa na miarę naszych możliwości

Poza aspektami naukowymi na zagranicznych gości czekały liczne aktywności, takie jak spacer po Wilanowie czy też zorganizowany w Pałacu Rady Ministrów (obecny Pałac Prezydencki) raut. Prawdziwą atrakcją miała być otwarta przez prezydenta Mościckiego Międzynarodowa Wystawa Sanitarno-Higieniczna, którą urządzono wzdłuż ul. Chopina, Al. Ujazdowskich i w Dolinie Szwajcarskiej. Kurier Warszawski pisał o niej „Nie będzie przesady, jeśli stwierdzimy, że będzie to pierwsza może w kraju wystawa na taką szeroką skalę zakrojona”. Na wystawie zaprezentowano m.in. wagon sanitarny PKP, pawilon uzdrowisk polskich, różne modele protez kończyn, stanowisko z płatkami owsianymi czy też punkt z plakatami Polskiego Towarzystwa Eugenicznego.

Prezydent Ignacy Mościcki podczas otwarcia Wystawy Sanitarno-Higienicznej

Brama główna Wystawy
Stanowisko polskich uzdrowisk
Korytarz ze stanowiskami
Stanowisko z aparatami rentgenowskimi
Stanowisko Polskiego Towarzystwa Eugenicznego
Stanowisko Polskiego Towarzystwa Eugenicznego
Stanowisko Quaker Oats Company, amerykańskiego producenta żywności

Zarówno Kongres jak i Wystawa zostały przygotowane z dużym rozmachem, co możemy podziwiać na zachowanych fotografiach. Dzięki uprzejmości pana Mariusza Mikułowskiego album został włączony do zasobu Archiwum IPN i stanowi ważne świadectwo tamtych wydarzeń. Dla wciąż mierzącego się z ogromem problemów młodego państwa taka ekspozycja była bezcenna. Jak to zostało ujęte w sporządzonym rok później sprawozdaniu:

"IV Międzynarodowy Kongres Medycyny i Farmacji Wojskowej, jak widać z części sprawozdawczo-naukowej, dał nader poważne wyniki, dał poznać Polsce szereg wybitnych i zasłużonych w świecie naukowym ludzi, dał możność przyjezdnym poznać Polskę, jej naukę, sztukę i kulturę, nawiązał stosunki towarzyskie i przyjacielskie między przedstawicielami medycyny i farmacji wojskowej wszystkich krajów biorących udział w Kongresie, dał wreszcie poznać cudzoziemcom jak Polacy traktują zagadnienia nauki i stosunki międzynarodowe u siebie"

Album przekazany do zasobu Archiwum IPN przez Pana Mariusza Kazimierza Mikułowskiego

Okruchy historii – czytaj i słuchaj