Okruchy historii – czytaj i słuchaj

Z frontów I wojny światowej na emigracyjne salony Londynu – generał Dembiński nie przestał walczyć o Polskę, nawet po wojnie. Poznaj historię człowieka, który całe życie służył jednym barwom – biało-czerwonym... to historia człowieka, który nigdy nie złożył broni.

Ojciec - Igor i syn - Jarosław zostawili trwały ślad w historii polskiej kultury. Archiwum rodziny Abramow-Newerly przekazane do IPN to ogromny zasób wiedzy i wspomnień, który stanowi unikalne świadectwo II Rzeczypospolitej, czasów wojny i życia w PRL-u.

Awanturnik, szpieg... pisarz. Człowiek kresowego półświatka, który za błędy młodości zapłacił pobytem w najcięższym więzieniu II RP. Jego burzliwe życie stało się częścią jego prozy i... śmiało mogłoby posłużyć jako scenariusz biograficznego filmu.

Kilkaset kart zapisanych drobnym pismem, bibułki, szyfry i meldunki, które nigdy nie miały przetrwać wojny. Dokumenty Armii Krajowej z lat 1942–1944, przez dziesięciolecia ukrywane w prywatnym domu na ziemi radomskiej, trafiły do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej dzięki Marii Krzeszowskiej.

W kwietniu 1944 r. podjęto decyzję o skierowaniu 2. Korpusu pod Monte Cassino. W swoich wspomnieniach Stefan Drouet bardzo dokładnie opisał zdobywanie klasztornego wzgórza. Był świadkiem tych wydarzeń i jako artylerzysta brał udział w bitwie.

Pod koniec listopada 2022 r. do Oddziałowego Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku trafił zbiór rodzinnych pamiątek po Bolesławie Budziczu, zamordowanym w Katyniu przedwojennym nauczycielu i społeczniku.
Archiwalia zarejestrowano pod sygnaturą IPN Bi 757/1.

Grypsy i karty pocztowe z okresu pobytu w katowni Lwowa oraz KL Lublin, pisane przez Juliana Rojka do rodziny, zawierające opis warunków i dramatycznych przeżyć w czasie przesłuchań, trafiły do zasobu archiwalnego IPN w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci.

Zdjęcia z okresu dzieciństwa, młodości, kształcenia w pelplińskim seminarium oraz pierwszych lat posługi kapłańskiej. Ponadto dokumenty metrykalne, materiały związane z edukacją i drogą kapłańską, pamiętniki, konspekty kazań i katechez. To tylko część wyjątkowej spuścizny bł. ks. "Wicka" przekazanej do Archiwum IPN.

Wśród darów, które trafiły do Archiwum IPN w Krakowie w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci jest kolekcja przekazana w lutym 2021 r. przez Annę Zamarską-Koczur. To pamiątki po jej zmarłej krewnej, Marii Zamarskiej, która w czasie II wojny światowej była więziona w niemieckim obozie koncentracyjnym w Ravensbrück.

Kilka miesięcy temu skontaktował się z nami pewien mężczyzna, który postanowił przekazać nam wyjątkową pamiątkę po swojej ciotce. Jest to pamiętnik z wpisami współosadzonych w obozie pracy przymusowej w mieście Bitterfeld-Wolfen, jednym z podobozów KL Buchenwald na terenie III Rzeszy.

17 lutego 2023 roku, do zasobu Archiwum IPN w Warszawie trafiło archiwum rodziny Krzeczkowskich. Na szczególną uwagę zasługuje pamiętnik po Janinie z domu Broszkiewicz, spisany na korze brzozowej, będący unikalnym artefaktem. Został przekazany przez córkę Krystynę.

Poznaj losy Henryka Kołodyńskiego porucznika Polskiej Marynarki Wojennej, wywiezionego w lutym 1940 r. z Kresów Wschodnich wraz z rodziną w głąb ZSRS. Materiały osobiste porucznika Kołodyńskiego pokonały tysiące kilometrów zanim trafiły do IPN.

Antoni Siczek, zwykły żołnierz generała Władysława Andersa, o zwykłej a zarazem niezwykłej biografii. O jego życiowych losach w czasie II wojny światowej opowiadają należące do niego fotografie, dokumenty i przedmioty…

Rodzina Sewerynów, związana z tradycjami niepodległościowymi, nosi w sobie tragiczny ślad II wojny światowej. Historia żołnierza Mieczysława Seweryna oraz jego syna –Wojciecha, zostały niespodziewanie połączone klamrą losu za sprawą obchodów 70. rocznicy zbrodni katyńskiej...

Ewa Piaszczyńska i Jerzy Stolarski, planowali się pobrać dopiero po wojnie, ale wybuch Powstania Warszawskiego zweryfikował ich zamierzenia. Na ślubnym kobiercu stanęli 28 sierpnia 1944 r. Oboje przeżyli powstanie, zostali jednak rozdzieleni...

Z dalekiego Santiago de Chile do polskiego Archiwum Pełnego Pamięci – historia rodziny Wenclów zatacza symboliczne koło. Dzięki darowiźnie José Escondrillasa-Wencela, potomka generała Józefa Wencla, do zasobu Archiwum IPN trafiły bezcenne pamiątki dokumentujące losy trzech pokoleń tej rodziny.

To opowieść o miłości do ojczyzny silniejszej niż wojna, o rodzinie, którą historia rzuciła na różne kontynenty – i o pamięci, która przetrwała dekady. Archiwum IPN wzbogaciło swoje zasoby o niezwykłe świadectwa losów rodziny Moszoro.

Jan Korytko, jeden z pierwszych wartowników w Polskich Oddziałach Wartowniczych przy armii amerykańskiej, w 2017 r. spisał swoje wspomnienia, a 2 kwietnia br. podzielił się tą historią z pracownikiem IPN i przekazał do zasobu archiwalnego Instytutu fotografie stanowiące jedyny dowód swojego pobytu w Niemczech.

Historie Mirosławy Brzezińskiej – sędzi z Kościerzyny, oraz Jana Antczaka – brygadzisty z „Lubiany”, którzy niezależnie od siebie zaangażowali się w działalność Solidarności, pokazują, że odwaga i pragnienie sprawiedliwości mogą połączyć ludzi z zupełnie różnych światów.

Jan Kapuściński był wybitnym naukowcem, ale przede wszystkim niezłomnym działaczem niepodległościowym, który wielokrotnie stawał twarzą w twarz z represyjnym systemem PRL. Jego życie to opowieść o odwadze, nauce i walce o wolność, którą dzięki Archiwum Pełnemu Pamięci możemy dziś odkrywać na nowo.

Jednym z ciekawszych darów, który trafił do Archiwum IPN w Krakowie z rąk osoby prywatnej są materiały przekazane w kwietniu 2015 r. przez Franciszka Seweryna, byłego przewodniczącego Zarządu Gminnego NSZZ RI „Solidarność” w Charsznicy. Dotyczą one działalności struktur rolniczej „Solidarności” w gminie Charsznica.