Trzy zbrodnie SB w śledztwie dziennikarskim Piotra Litki

Piotr Litka – dziennikarz śledczy, dokumentalista i pracownik IPN – przez lata rekonstruował okoliczności śmierci trzech księży związanych z opozycją antykomunistyczną: ks. Stefana Niedzielaka, ks. Stanisława Suchowolca i ks. Sylwestra Zycha.

Do Archiwum IPN, w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci, przekazał zbiór dokumentacji wykorzystanej przy realizacji filmów i reportaży śledczych. Obejmuje on m.in. nagrania audio, materiały filmowe, fotografie, dokumenty prokuratorskie, kopie dokumentacji cenzorskiej oraz prywatne archiwa świadków wydarzeń.

Zgromadzony zbiór odsłania kulisy trzech tajemniczych śmierci duchownych w 1989 roku – w czasie, gdy system komunistyczny chylił się ku upadkowi. Wśród przekazanych archiwaliów znajdują się unikatowe nagrania, w tym przejmujący testament ks. Sylwestra Zycha, który przeczuwał swoją śmierć, a także dokumentacja wizji lokalnych oraz zapisy ukazujące sposób prowadzenia ówczesnych śledztw.

Zbiór pozwala lepiej zrozumieć mechanizmy działania aparatu państwowego w ostatnich latach PRL – od manipulowania informacją i dyskredytowania ofiar, po zacieranie śladów i utrudnianie postępowań. Ukazuje również dramat rodzin zamordowanych, odwagę duchownych związanych z opozycją oraz skalę bezkarności sprawców.

Ta historia jest także świadectwem pracy dziennikarskiej i badawczej – pokazuje, jak w warunkach braku pełnej dokumentacji oraz przy milczeniu świadków można próbować rekonstruować prawdę. Darczyńca podkreśla, że zależy mu na udostępnieniu wyników swoich ustaleń szerokiemu gronu odbiorców.

Archiwum IPN zabezpieczyło przekazany zbiór i włączyło go do zasobu dostępnego dla badaczy oraz opinii publicznej. Jego opracowanie umożliwi dalsze badania jednej z najbardziej niejasnych kart końca PRL.