Życie Antoniego Siczka – Sybiraka i Żołnierza PSZ na Zachodzie

Antoni Siczek, zwykły żołnierz generała Władysława Andersa, o zwykłej a zarazem niezwykłej biografii. O jego życiowych losach w czasie II wojny światowej opowiadają należące do niego fotografie, dokumenty i przedmioty…

Antoni Siczek (stoi ósmy od prawej) przed bazyliką św. Piotra w Watykanie 28 lipca 1944 r. Tego dnia wraz z kolegami uczestniczył w audiencji u papieża Piusa XII, od którego dostał różaniec (nie rozstawał się z nim do końca życia).

Od młodego ojca do żołnierza

Opowieść o Antonim Siczku rozpoczyna się latem 1939 r. Właśnie niedawno, w czerwcu, razem z żoną Julią powitali na świecie córkę Zosię, gdy ogłoszono mobilizację. Wyruszył więc do swojej jednostki w Brześciu nad Bugiem, skąd 1 września 1939 r. wyruszył na wojnę, najpierw  z Niemcami, a później z Armią Czerwoną. Już 18 września 1939 r. w okolicach Lwowa trafił do sowieckiej niewoli. Został aresztowany pod zarzutem szpiegostwa i wiele miesięcy spędził w więzieniu poddany brutalnemu śledztwu. Po wyroku skazującym go na pobyt w łagrze, trafił m.in. pod Murmańsk, gdzie pracował przy wyrębie lasu.

 

Antoni Siczek na zdjęciu z około 1930 r.

Z łagrów do Monte Cassino

Po podpisaniu traktatu Sikorski - Majski został zwolniony z sowieckiej niewoli i 7 września 1941 r. wstąpił do Armii Polskiej w ZSRS . Później, po jej wyjściu ze Związku Sowieckiego przez Irak trafił na Bliski Wschód, a potem do Włoch. Był żołnierzem 6 Samodzielnej Brygady Strzelców wchodzącej w skład 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty.

Żołnierze II Korpusu Polskiego w szpitalu polowym w Palagiano w 1944 r. Antoni Siczek (drugi od lewej w środkowym rzędzie) odniósł rany 27 sierpnia 1944 r. podczas walk na Linii Gotów.

W maju 1944 r. wziął udział w bitwie o Monte Cassino, a jego 16 batalion strzelców zajął wzgórze Widmo i Sant Angelo w końcowym etapie bitwy o Monte Cassino, zakończonym zajęciem ruin klasztoru 18 maja 1944 r. Kilka tygodni później, 27 sierpnia 1944 r. został ranny podczas walk o przełamanie Linii Gotów. Przebywał m.in. w szpitalu polowym w Palagiano, a do służby wrócił dopiero na początku 1945 r.

Antoni Siczek (siedzi pierwszy z prawej) wraz z kolegami podczas pobytu w Wenecji w 1946 r. – pozują na tle bazyliki św. Marka.

Żołnierze przygotowują się do opuszczenia Włoch. Antoni Siczek (z lewej), pochylony, na pierwszym planie.

Po zakończeniu działań wojennych pozostał we Włoszech, skąd w 1946 r. trafił do Anglii, a po demobilizacji w październiku 1947 r. wyemigrował do Francji. W lipcu 1948 r., przez przejście graniczne w Międzylesiu, wrócił do Polski.

Kartka świąteczna (Boże Narodzenie) wysłana z Francji do żony Julii Siczek pisana z nadzieją, że będą to już ostatnie święta spędzone w rozłące

Kartka świąteczna (Boże Narodzenie) wysłana z Francji do żony Julii Siczek pisana z nadzieją, że będą to już ostatnie święta spędzone w rozłące

Powojenna rzeczywistość „Andersowca”

Ze względu na swoją służbę w PSZ przez wiele lat był inwigilowany przez Urząd Bezpieczeństwa a następnie Służbę Bezpieczeństwa. Jako „Andersowiec” miał kłopoty ze znalezieniem pracy. Ze wspomnień córki wynika, że wielokrotnie był zatrzymywany na 24 lub 48 godzin. Przez wiele lat pracował w swoim gospodarstwie rolnym, w zbudowanym przez siebie domu w Borkach Lisowskich. Pod koniec życia zmagał się z kłopotami zdrowotnymi wywołanymi przede wszystkim katorżniczą pracą w sowieckich łagrach. Pan Antoni Siczek zmarł 16 maja 1982 r. i jest pochowany na cmentarzu parafialnym w Lisowie koło Radomia.

 

Pan Antoni Siczek za swoją służbę został odznaczony: Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Pamiątkowym Krzyżem Monte Cassino i Medalem Wojska, oraz brytyjskimi: Gwiazdą za Wojnę 1939-1945, Gwiazdą Italii i Medalem Wojny 1939-1945, Odznaką Pamiątkową 2 Korpusu, Odznaką Pamiątkową 6 Dywizji Lwów oraz Odznaką Pamiątkową 5 Kresowej Dywizji Piechoty.

Antoni Siczek w mundurze z naszywkami: 2 Korpusu Polskiego (Syrenka) oraz 5 Kresowej Dywizji Piechoty (Żubr). Na kieszeni odznaka (niżej) 6 Lwowskiej Brygady Piechoty. Nad klapą kieszeni baretki odznaczeń, w tym Krzyża Pamiątkowego Monte Cassino

Ocalone pamiątki

W dniu 11 maja 2023 r. Pani Zofia Janus przekazała do zasobu archiwalnego Delegatury IPN w Radomiu, w ramach programu Archiwum Pełne Pamięci, pamiątki dotyczące jej ojca Antoniego Siczka. Spełniła tym samym marzenie syna, Piotra Janusa (tragicznie zmarł kilka tygodni wcześniej), aby pamiątki po dziadku trafiły właśnie do Instytutu Pamięci Narodowej.

11 maja 2023 r., Borki Lisowskie: Przekazanie spuścizny po Antonim Siczku przez córkę Zofię Janus (w środku). Obok przedstawiciele Delegatury IPN w Radomiu: naczelnik Danuta Pawlik oraz dr Krzysztof Busse. Fot. Michał Adamczyk

W skład przekazanych materiałów wchodzą dokumenty osobiste, fotografie, elementy umundurowania (pas główny), i wyposażenia (wojskowy scyzoryk wz. 1943 i dwie walizki w brezentowych pokrowcach, opatrzonych jego nazwiskiem i wojskowym numerem identyfikacyjnym). Znajduj ą się też dwa niezwykle ważne przedmioty. Pierwszy, to różaniec, który Antoni Siczek otrzymał od papieża Piusa XII podczas audiencji 28 lipca 1944 r. Drugi, to medalik, który otrzymał od żony Julii wyruszając na wojnę w 1939 r. Był to jedyny przedmiot, jaki zdołał uchronić przed odebraniem podczas m.in. licznych rewizji w trakcie pobytu w sowieckich więzieniach i łagrach. Wśród przekazanych materiałów znajdują się też zdjęcia dotyczące członków rodziny Pani Zofii Janus, w tym ofiar tragicznego niemieckiego bombardowania z 6 września 1939 r. wsi Borki Lisowskie, w wyniku którego zginęło 7 osób.

Scyzoryk typu „Churchill” Antoniego Siczka

IPN Ra 227

Wojskowy scyzoryk wz. 1943

Dzień Darczyńcy 2023 w Archiwum IPN

Dzień Darczyńcy 6  grudnia 2023 r. był okazją do uhonorowania osób, które wybrały Instytut Pamięci Narodowej na miejsce zdeponowania swoich pamiątek, ale także do wspólnego odkrywania historii zebranych w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci. W tej  grupie znalazła się Pani Zofia Janus z Radomia.

Z tej okazji odbył się briefing prasowy poświęcony przekazaniu do zasobu Instytutu pamiątek po żołnierzu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie Antonim Siczku i śniadanie prasowe z udziałem zaproszonych gości – darczyńców projektu.

 

Dzień Darczyńcy 2023 w Instytucie Pamięci Narodowej. Na fotografii widnieje różaniec, który Antoni Siczek otrzymał od papieża Piusa XII podczas audiencji 28 lipca 1944 r. Fot. Angelika Kobylarz-Rycak i Katarzyna Adamów (IPN)

Reportaż ,,Antoni Siczek, żołnierz Andersa''

18 maja, w dniu kolejnej rocznicy zdobycia klasztoru na Monte Cassino w 1944 r. zapraszamy do wysłuchania odcinka reportażu z serii ,,Archiwum Pełne Pamięci – ...aby każdy okruch historii został uratowany!’’ poświęcony Antoniemu Siczkowi, żołnierzowi generała Władysława Andersa na platformie Spotify.

 

Okruchy historii – czytaj i słuchaj