Pamiętamy

IPN BU 4078

Przekazujący: Magdalena Grocholska

Dzięki uprzejmości Magdaleny Grocholskiej w październiku 2020 r. do Instytutu Pamięci Narodowej trafiły trzy listy pilota Stanisława Skalskiego, które w 1955 i 1956 r. wysłał
z więzienia we Wronkach do Ireny Bellert (de domo Zieleniewska, I voto Findeisen) – mamy Ofiarodawczyni.

Stanisław Skalski urodził się 27 listopada 1915 r. w Kodymie. Był absolwentem Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Walczył w kampanii wrześniowej i bitwie o Anglię.
W Tunezji dowodził Polskim Zespołem Myśliwskim (nazywanym Cyrkiem Skalskiego). W 1947 r. powrócił do Polski i wstąpił do ludowego Wojska Polskiego. Rok później został aresztowany przez UB pod nieprawdziwym zarzutem szpiegostwa w związku ze sprawą Władysława Śliwińskiego – pilota m.in. dywizjonów 302, 303 i 316, który w 1947 r. wrócił z Wielkiej Brytanii do Polski w celu zbierania informacji dla rządu RP w Londynie. W kwietniu 1950 r. Skalskiego skazano na karę śmierci, natomiast rok później zamieniono ją na dożywocie. Wolność odzyskał
w kwietniu 1956 r. Powrócił do czynnej służby wojskowej. W 1988 r. został mianowany generałem brygady. Zmarł w listopadzie 2004 r. w Warszawie.

Irena Bellert urodziła się 24 grudnia 1919 r. w Smolicach. Podczas okupacji włączyła się
w działalność konspiracyjną w Tajnej Armii Polskiej.

Po wojnie znalazła zatrudnienie w Ambasadzie Stanów Zjednoczonych w Warszawie. W tym okresie odnowił z nią kontakt znajomy z drugiej połowy lat trzydziestych – Władysław Śliwiński, za pośrednictwem którego poznała Stanisława Skalskiego. W czerwcu 1948 r. została aresztowana przez UB pod fałszywymi zarzutami przekazywania Śliwińskiemu materiałów wywiadowczych i pośredniczenia w kontaktach z pracownikami zachodnich ambasad.
W listopadzie 1950 r. skazano ją na 10 lat pozbawienia wolności. Wolność odzyskała w marcu 1955 r.

W 1960 r. Irena ukończyła filologię angielską na Uniwersytecie Warszawskim. Cztery lata później obroniła na nim pracę doktorską, a w 1971 r. uzyskała habilitację i stanowisko docenta. W latach siedemdziesiątych wyemigrowała do Kanady. Do 1994 r. prowadziła badania językoznawcze na McGill University, którego została profesorem.

Irena Bellert zmarła w grudniu 2017 r. w Rawdon w Kanadzie.