Pamiętamy

IPN Gd 1086

Przekazujący: Ewa Łomniewska-Szwabe

W marcu 2019 r. Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku otrzymało w darze od Pani Ewy Łomniewskiej-Szwabe unikatowe dokumenty po prof. Kazimierzu Łomniewskim.

Profesor Kazimierz Łomniewski urodził się 22 lutego 1907 r. w Radomyślu Wielkim (pow. Mielec). W 1925 r. rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie na kierunku łączącym geografię z geologią i historię. W 1930 r. uzyskał stopień naukowy doktora.

W kampanii 1939 r. walczył jako dowódca plutonu w stopniu porucznika pod Grudziądzem. Wzięty do niewoli przebywał w obozach jenieckich w Itzehoe, Sandbostel, Lubece i Dössel, gdzie wykładał geografię fizyczną na wyższych kursach nauczycielskich i tajnych kompletach uniwersyteckich. Po uwolnieniu w 1945 r. organizował szkolnictwo dla dzieci polskich wysiedleńców w Niemczech, a następnie szkolnictwo średnie w ramach Centrali Szkolnictwa Polskiego w Niemczech. W porozumieniu z Polską Misją Repatriacyjną objął stanowisko kierownika szkolnictwa polskiego w brytyjskiej strefie okupacyjnej. W maju 1946 r. organizował akcję repatriacyjną młodzieży i nauczycieli z Niemiec do Polski.

W 1952 r. został kierownikiem Katedry Geografii Fizycznej w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku, w 1955 r. uzyskał tytuł docenta, a w 1962 r. profesora nadzwyczajnego. Po utworzeniu Uniwersytetu Gdańskiego w 1970 r. zorganizował Instytut Oceanografii i do 1972 r. był kierownikiem Zakładu Oceanografii Fizycznej. Zmarł 26 grudnia 1978 r.

Wśród przekazanych materiałów znajdują się niezwykle cenne dokumenty i fotografie opisujące działalność szkolnictwa polskiego w Niemczech, dyplomy pamiątkowe sporządzone dla dr. Kazimierza Łomniewskiego przez nauczycieli i uczniów polskich szkół w Lippstadt, fotografie przedstawiające dr. Łomniewskiego i innych oficerów w niemieckim obozie jenieckim w Itzehoe.

Pani Ewa Łomniewska-Szwabe, córka profesora przekazała także w darze dokumenty dotyczące historii rodziny Gawrysiów z Dębicy: Tadeusza Gawrysia (1881-1914), oficera 2. Pułku Legionów Polskich, który poległ pod wsią Mołotków w Galicji; Czesława Gawrysia (1906-1940), więźnia Starobielska, zamordowanego w Charkowie; Mariana Zbigniewa Gawrysia (1914-1942), członka Szarych Szeregów, zamordowanego w obozie koncentracyjnym Auschwitz.

  • Powiększ zdjęcie: Fot. 1. Jeńcy polscy w kaplicy urządzonej w oflagu. (IPN Gd 1086)
    Fot. 1. Jeńcy polscy w kaplicy urządzonej w oflagu. (IPN Gd 1086)
  • Powiększ zdjęcie: Fot. 2. Dr Kazimierz Łomniewski (z lewej) w oflagu, sierpień 1940 r. (IPN Gd 1086)
    Fot. 2. Dr Kazimierz Łomniewski (z lewej) w oflagu, sierpień 1940 r. (IPN Gd 1086)
  • Powiększ zdjęcie: Fot. 3. Jeńcy polscy podczas apelu w oflagu. (IPN Gd 1086)
    Fot. 3. Jeńcy polscy podczas apelu w oflagu. (IPN Gd 1086)
  • Powiększ zdjęcie: Fot. 4. Mapa IV Okręgu Szkolnictwa Polskiego w Niemczech – Westfalia i Nadrenia, 1945/1946 r. (IPN Gd 1086)
    Fot. 4. Mapa IV Okręgu Szkolnictwa Polskiego w Niemczech – Westfalia i Nadrenia, 1945/1946 r. (IPN Gd 1086)
  • Powiększ zdjęcie: Fot. 5. Kartka pocztowa węgierskiej poczty polowej z dnia 21 stycznia 1915 r. adresowana do Alojzy Gawryś informująca o śmierci jej męża w walkach pod Mołotkowem (Galicja). (IPN Gd 1086)
    Fot. 5. Kartka pocztowa węgierskiej poczty polowej z dnia 21 stycznia 1915 r. adresowana do Alojzy Gawryś informująca o śmierci jej męża w walkach pod Mołotkowem (Galicja). (IPN Gd 1086)
  • Powiększ zdjęcie: Fot. 6. Kartka pocztowa węgierskiej poczty polowej z dnia 21 stycznia 1915 r. adresowana do Alojzy Gawryś informująca o śmierci jej męża w walkach pod Mołotkowem (Galicja). (IPN Gd 1086)
    Fot. 6. Kartka pocztowa węgierskiej poczty polowej z dnia 21 stycznia 1915 r. adresowana do Alojzy Gawryś informująca o śmierci jej męża w walkach pod Mołotkowem (Galicja). (IPN Gd 1086)
  • Powiększ zdjęcie: Fot. 7. Kartka pocztowa Poczty ZSRS wysłana w dniu 29 listopada 1939 r. przez Czesława Gawrysia do matki z obozu w Starobielsku. (IPN Gd 1086)
    Fot. 7. Kartka pocztowa Poczty ZSRS wysłana w dniu 29 listopada 1939 r. przez Czesława Gawrysia do matki z obozu w Starobielsku. (IPN Gd 1086)
  • Powiększ zdjęcie: Fot. 8. Kartka pocztowa Poczty ZSRS wysłana w dniu 29 listopada 1939 r. przez Czesława Gawrysia do matki z obozu w Starobielsku. (IPN Gd 1086)
    Fot. 8. Kartka pocztowa Poczty ZSRS wysłana w dniu 29 listopada 1939 r. przez Czesława Gawrysia do matki z obozu w Starobielsku. (IPN Gd 1086)